روز جهانی مالاریا (5 اردیبهشت 1402)

روز جهانی مالاریا یک رعایت جهانی است که هر ساله در ۲۵ آوریل برگزار شده و به عنوان تلاش جهانی برای کنترل مالاریا شناخته می‌شود. در جهان ۳٫۳ میلیون نفر در ۱۰۶ کشور در خطر ریسک ابتلا به مالاریا هستند. در سال ۲۰۱۲ مالاریا به‌طور تخمینی ۶۲۷٬۰۰۰ کشته غالباً در کودکان آفریقایی داده‌است. آسیا، آمریکای لاتین و کمتر در خاورمیانه و قسمت‌هایی از اروپا نیز تحت تأثیر بوده‌اند.

 

 

مالاریا یک بیماری انگلی است که عامل عفونت تک یاخته های انگلی تحت عنوان پلاسمودیوم می باشند که بسته به نوع عامل انگلی انواع مالاریا را ایجاد می کنند. انتقال انگل به انسان به وسیله نیش پشه آنوفل ماده آلوده صورت می گیرد. مالاریا هنوز در بسیاری از کشورها از مشکلات مهم بهداشتی است از مشکلات مهم کنترل مالاریا مقاومت داروئی در این بیماری می باشد. مالاریای نوع فالسی پاروم شدیدترین نوع بیماری را ایجاد می کند. اشکال مختلف بیماری ممکن است به صورت تب، عرق، سرفه، اسهال، ناراحتی تنفسی و سردرد تظاهر کند و یا احتمالاً پیشرفت کرده و یرقان، اختلال انعقاد خون، شوک، نارسائی کبد و کلیه، التهاب حاد مغزی، ادم ریوی و مغزی، اغماء و مرگ را باعث گردد. میزان کشندگی در کودکان درمان نشده و بزرگسالانی که ایمن نیستند با نوسان قابل ملاحظه ای به ۱۰ تا ۴۰ درصد و یا بیشتر می رسد. سایر اشکال مالاریای انسانی مثل ویواکس و مالاریه معمولاً‌ خطر مرگ ندارند.

 

به وسیله نیش پشه آنوفل ماده آلوده صورت می گیرد. اغلب گونه های این پشه در تاریک و روشن غروب و ساعات اول شب تغذیه می کنند، اوج فعالیت بعضی از ناقلین مهم در حوالی نیمه شب و یا ساعات اولیه صبح است. سیرتکامل این انگل در بدن پشه بین ۳۵-۸ روز بسته به نوع انگل و درجه حرارت متغیر می باشد. پس از طی مراحل تکامل در بدن پشه به اندام های مختلف رفته و آنهایی که به غده های بزاقی حشره می روند بالغ شده و به مرحله آلوده کنندگی می رسند و پشه هنگام خونخواری مجدداً انگل را وارد بدن انسان می کند. انگل در میزبان حساس وارد سلولهای کبدی شده و مرحله خارج گلبول قرمز را طی می کنند. در مرحله بعدی سلولهای کبدی پاره شده و هزاران انگل غیرجنسی آزاد شده و از طریق سینوس های خونی کبد خود را به جریان خون می رسانند و به گلبول های قرمز حمله کرده و تکثیر دوره ای خود را شروع می کنند. سپس گلبول های قرمز را پاره کرده و هرکدام بین ۸ تا ۳۰ انگل جدید در خون آزاد می کنند که هر کدام به یک گلبول جدید حمله می کند. فاصله بین گزش پشه آلوده و ظهور انگل در خون « دوره مخفی » نامیده می شود.

 

 

در تمام مدتی که انگل (گامتوسیت آلوده کننده)‌ در خون وجود دارد می تواند پشه را آلوده کند و این زمان بسته به گونه انگلی همچنین نتیجه درمان دارویی متفاوت است. بیماران درمان نشده و یا آنهایی که به طور کامل درمان نشده اند می توانند تا مدت های متفاوتی حامل انگل بوده و پشه را آلوده کند و این زمان بسته به گونه و سوش انگلی و همچنین نتیجه درمان دارویی متفاوت است. بیماران درمان نشده و یا آنهایی که به طور کامل درمان نشده اند می توانند تا مدت های متفاوتی حامل انگل بوده و پشه را آلوده کنند و برای انواع انگل مالاریا بین ۳-۱ سال این قابلیت وجود خواهد داشت ولی پشه برای تمام عمر خود می تواند آلوده کننده باقی بماند.

 

 

تشخیص آزمایشگاهی مالاریا با دیدن انگل در گسترش های خون محیطی صورت می گیرد.

 

 

درمان سریع و صحیح و کامل بیماران یکی از راهکارهای اصولی برنامه ی کنترل مالاریاست که به دلیل اهمیت آن در نجات جان بیماران و کنترل بیماری، باید به آن توجه خاص شود. شروع درمان بیمار در اولین فرصت (در 24 ساعت اول) پس از تشخیص، از استانداردهای مهم و نیازمند اهتمام ویژه و نظارت جدی است.

 

 

- بهسازی محیط که منجر به از بین رفتن همیشگی یا کاهش محل زندگی و تکثیر پشه های آنوفل در نزدیک محلهای مسکونی مردم می شود. مثل خشکاندن آب های غیرمفید و افزایش سرعت جریان آب های جاری و استفاده از روشهای خاص شیمیایی و بیولوژیک

- دسترسی به خدمات بهداشتی سریع و ارزان برای تشخیص و درمان سریع بیماری

- اطلاع رسانی گسترده به مردم، خصوصاً به گروه های در معرض خطر 

- بررسی سابقه اهداء کنندگان خون در مورد ابتلا به مالاریا یا مسافرت و یا سکونت در مناطق پرخطر 

 

 

- هنگام شب پیراهن آستین بلند و شلوار بلند بپوشید

- از پوشیدن لباس های تیره خودداری کنید

- به قسمت های بدون پوشش بدن داروی دفع حشرات بمالید

- درها و پنجره ها را به توری مجهز کنید

- درصورتی که پشه وارد ساختمان می شود از تختخواب های پشه بنددار استفاده کنید